Alfred Hitchcock, brytyjski reżyser i producent filmowy, znany na całym świecie jako „Mistrz Napięcia” (Master of Suspense), zrewolucjonizował gatunek thrillera i kina grozy. Urodzony 13 sierpnia 1899 roku, w chwili śmierci w 1980 roku miał 80 lat. Jego długoletnie małżeństwo z Almą Reville, która była jego najbliższą współpracowniczką i scenarzystką, stanowiło fundament jego niezwykle owocnej kariery, obejmującej zarówno brytyjskie produkcje, jak i światowe arcydzieła stworzone w Hollywood. Jego unikatowy styl narracji i mistrzowskie budowanie napięcia uczyniły go jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii kina.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 80 lat (w chwili śmierci)
- Żona/Mąż: Alma Reville
- Dzieci: Pat Hitchcock
- Zawód: Reżyser filmowy, Producent filmowy
- Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie gatunku thrillera i kina grozy, stworzenie ponadczasowych arcydzieł filmowych.
Podstawowe informacje o Alfredzie Hitchcocku
Alfred Joseph Hitchcock, powszechnie znany jako Alfred Hitchcock, przyszedł na świat 13 sierpnia 1899 roku w Leytonstone, w Anglii. Przez większość swojego życia był obywatelem brytyjskim, jednak po kilkunastu latach owocnej pracy w Hollywood, w 1955 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie. Jego niezwykły talent do budowania napięcia i psychologicznego zgłębiania ludzkiej natury przyniósł mu zasłużony przydomek „Master of Suspense”. Dopiero na cztery miesiące przed śmiercią, w grudniu 1979 roku, został uhonorowany tytułem szlacheckim (KBE) przez królową Elżbietę II, stając się Sir Alfredem Hitchcockiem. Zmarł 29 kwietnia 1980 roku w Los Angeles w Kalifornii, w wieku 80 lat.
Życie prywatne Alfreda Hitchcocka
Rodzina i pochodzenie
Alfred Hitchcock był synem Williama Edgara Hitchcocka i Emmy Jane Whelan. Oboje rodzice byli wyznania rzymskokatolickiego i posiadali korzenie angielskie oraz irlandzkie. Surowe, religijne wychowanie miało znaczący wpływ na kształtowanie się jego osobowości. Dzieciństwo Alfreda upływało w atmosferze silnej dyscypliny. Sam opisywał siebie jako bardzo grzecznego chłopca, a jego ojciec często nazywał go „małym barankiem bez skazy”. Niestety, w 1914 roku, w wieku zaledwie 15 lat, Alfred stracił ojca. William Edgar Hitchcock zmarł z powodu rozedmy płuc i chorób nerek, co zmusiło młodego Alfreda do natychmiastowego podjęcia pracy zarobkowej.
Małżeństwo i potomstwo
W 1926 roku Alfred Hitchcock poślubił Almę Reville, która stała się jego najbliższą i najwierniejszą współpracowniczką. Alma pełniła rolę scenarzystki i doradczyni przez całą jego karierę filmową, a ich związek trwał nieprzerwanie aż do śmierci reżysera w 1980 roku. Owocem ich małżeństwa była jedna córka, Pat Hitchcock, urodzona w 1928 roku. Pat poszła w ślady ojca, pojawiając się w kilku jego produkcjach, w tym w filmach „Nieznajomi z pociągu” oraz „Psychoza”, co świadczy o silnych więzach rodzinnych i wspólnych pasjach.
Kariera zawodowa Alfreda Hitchcocka
Początki i debiut reżyserski
Droga Alfreda Hitchcocka do sławy w świecie kina rozpoczęła się w 1919 roku, jednak nie jako reżysera, lecz jako projektanta plansz z napisami (title cards) dla wytwórni Famous Players-Lasky. Jego pierwsze samodzielne dzieło reżyserskie to brytyjsko-niemiecki niemy obraz „The Pleasure Garden” z 1925 roku. Jednak za jego pierwszy prawdziwy sukces i film, który ukształtował gatunek thrillera, powszechnie uznaje się „Lokatora” z 1927 roku. Już rok później, w 1929 roku, Hitchcock wyreżyserował film „Szantaż” (Blackmail), który przeszedł do historii jako pierwszy brytyjski film dźwiękowy, otwierając nowy rozdział w kinematografii.
Przełom w kinie brytyjskim
Przed przenosinami do Stanów Zjednoczonych, Alfred Hitchcock stworzył dwa arcydzieła brytyjskiego kina, które ugruntowały jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych twórców swoich czasów. Mowa o filmach „39 kroków” z 1935 roku oraz „Starsza pani znika” z 1938 roku. Te produkcje dowiodły jego mistrzostwa w budowaniu napięcia i opowiadaniu wciągających historii, zdobywając uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności.
Kariera w Hollywood i lata świetności
W 1939 roku, będąc już uznanym twórcą, Alfred Hitchcock został namówiony przez znanego producenta Davida O. Selznicka do przeprowadzki do Hollywood. Ta decyzja otworzyła nowy, niezwykle owocny rozdział w jego karierze. W latach 40. i 50. XX wieku stworzył serię niezapomnianych hitów, w tym „Rebekę” (1940), „Cień wątpliwości” (1943) czy „Osławioną” (1946). W tym okresie współpracował z największymi gwiazdami ówczesnego kina, takimi jak Cary Grant, James Stewart i Grace Kelly, co tylko potwierdzało jego status jako jednego z czołowych reżyserów Złotej Ery Hollywood.
Szczyt popularności telewizyjnej
Szczyt popularności Alfreda Hitchcocka w mediach masowych przypadł na lata 1955-1965, kiedy to stał się ikoną popkultury jako gospodarz i producent popularnej antologii telewizyjnej „Alfred Hitchcock przedstawia”. Jego charakterystyczna sylwetka, czarny humor i mistrzowskie wprowadzanie do każdego odcinka sprawiły, że jego postać stała się rozpoznawalna w milionach domów na całym świecie, cementując jego legendę jako „Mistrza Napięcia”.
Nagrody i osiągnięcia Alfreda Hitchcocka
Sukcesy oscarowe i indywidualne wyróżnienia
Filmy Alfreda Hitchcocka zdobyły łącznie imponującą liczbę 46 nominacji do Oscara, a sześć z nich zakończyło się zdobyciem statuetki, w tym nagroda za Najlepszy Film dla „Rebeki” w 1940 roku. Mimo pięciu indywidualnych nominacji w kategorii Najlepszy Reżyser, sam Hitchcock nigdy nie otrzymał tego prestiżowego wyróżnienia. Jednak jego zasługi dla przemysłu filmowego zostały docenione w inny sposób. W 1971 roku otrzymał prestiżowe członkostwo BAFTA (Fellowship), a w 1979 roku Amerykański Instytut Filmowy (AFI) uhonorował go nagrodą za całokształt twórczości (Life Achievement Award), co stanowiło ukoronowanie jego niezwykłej kariery.
Uznanie krytyków i rankingi filmowe
Dziedzictwo Alfreda Hitchcocka jest niepodważalne, a jego filmy nadal cieszą się ogromnym uznaniem krytyków i widzów. W 2012 roku jego film „Zawrót głowy” (Vertigo) zajął pierwsze miejsce w prestiżowym plebiscycie Brytyjskiego Instytutu Filmowego, detronizując „Obywatela Kane’a” i uznając go za najlepszy film w historii kina. Ponadto, do 2021 roku aż dziewięć jego filmów zostało wybranych do ochrony w amerykańskim Narodowym Rejestrze Filmowym ze względu na ich niezaprzeczalne znaczenie kulturowe i historyczne, co świadczy o trwałości jego wpływu na sztukę filmową.
Ciekawostki z życia Alfreda Hitchcocka
Edukacja i nietypowe zainteresowania
Zanim Alfred Hitchcock związał się z kinem, zdobywał wykształcenie techniczne, studiując mechanikę, elektryczność, akustykę i nawigację. Ta wiedza inżynierska niewątpliwie wpłynęła na jego nowatorskie podejście do techniki filmowej. Jego ulubionym przedmiotem była geografia, a jego pasja do podróży i transportu była widoczna w jego zainteresowaniach. Potrafił wyrecytować wszystkie przystanki Orient Expressu i miał obsesję na punkcie rozkładów jazdy londyńskich tramwajów. Ta fascynacja znalazła odzwierciedlenie w jego pracy; podczas kręcenia filmów używał nazw pętli tramwajowych do oznaczania numerów scen na klapsie, na przykład szeptem mówił „Woodford” dla sceny 23, co było nazwą przystanku końcowego linii 23.
Charakterystyczne elementy twórczości
Alfred Hitchcock stał się sławny z krótkich, często zabawnych występów gościnnych (cameo) w niemal każdym swoim filmie. Te subtelne pojawienia się na ekranie stały się swoistą zabawą dla widzów, którzy z zapartym tchem próbowali odnaleźć swojego ulubionego reżysera. Jego pierwszą poważną posadą, jeszcze przed karierą filmową, była praca urzędnika technicznego w firmie Henley Telegraph and Cable Company. Doświadczenia z dzieciństwa, takie jak zamknięcie na kilka minut w celi policyjnej w wieku pięciu lat z polecenia ojca, wywołały u niego dożywotni lęk przed stróżami prawa, który wpłynął na jego późniejsze życie i nawet obawę przed prowadzeniem samochodu. Podobne traumatyczne doświadczenia z nauki w St Ignatius College, gdzie doświadczał kar cielesnych, ukształtowały jego filmowe rozumienie strachu i napięcia.
Najważniejsze filmy Alfreda Hitchcocka
- „The Pleasure Garden” (1925) – debiut reżyserski
- „Lokator” (1927) – uznany za pierwszy prawdziwy sukces, kształtujący gatunek thrillera
- „Szantaż” (Blackmail, 1929) – pierwszy brytyjski film dźwiękowy
- „39 kroków” (1935) – arcydzieło brytyjskiego kina
- „Starsza pani znika” (1938) – kolejne arcydzieło brytyjskiego kina
- „Rebeka” (1940) – zdobywca Oscara za Najlepszy Film
- „Cień wątpliwości” (1943)
- „Osławiona” (1946)
- „Nieznajomi z pociągu”
- „Psychoza”
- „Zawrót głowy” (Vertigo) – uznany za najlepszy film w historii kina w plebiscycie BFI w 2012 roku
Nagrody i wyróżnienia Alfreda Hitchcocka
| Nagroda/Wyróżnienie | Rok | Wynik |
|---|---|---|
| Oscar za Najlepszy Film („Rebeka”) | 1940 | Zdobywca |
| Oscar za Najlepszego Reżysera (nominacja) | (pięć nominacji) | Brak nagrody |
| Członkostwo BAFTA (Fellowship) | 1971 | Zdobywca |
| Nagroda za całokształt twórczości AFI (Life Achievement Award) | 1979 | Zdobywca |
| Tytuł szlachecki (KBE) | 1979 | Nadany przez królową Elżbietę II |
Warto wiedzieć: Alfred Hitchcock, mimo licznych nominacji i uznania krytyków, nigdy nie otrzymał Oscara w kategorii Najlepszy Reżyser, co stanowi jeden z najbardziej znanych paradoksów w historii kina.
Warto wiedzieć: Dziewięć filmów Alfreda Hitchcocka zostało wybranych do ochrony w amerykańskim Narodowym Rejestrze Filmowym, co podkreśla ich trwałe znaczenie kulturowe i historyczne.
Podsumowując, Alfred Hitchcock jako „Mistrz Napięcia” udowodnił, że osobiste lęki i fascynacje mogą stać się źródłem ponadczasowego kina, które do dziś budzi emocje i inspiruje. Jego umiejętność tworzenia suspensu, często zakorzeniona w jego własnych doświadczeniach, jest kluczem do jego nieśmiertelnego wpływu na sztukę filmową.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_Hitchcock
