Jane Fonda: Ikona kina, aktywistka, inspirująca kobieta.

20

Jane Seymour Fonda, urodzona 21 grudnia 1937 roku w Nowym Jorku, jest jedną z najbardziej cenionych i wszechstronnych postaci w historii amerykańskiego kina. Na styczeń 2026 roku aktorka ma 88 lat. Jest córką legendarnego aktora Henry’ego Fondy i Frances Ford Seymour, a jej życie, naznaczone zarówno artystycznymi triumfami, jak i zaangażowaniem politycznym, uczyniło ją ikoną globalnej kultury. Dwukrotna laureatka Oscara dla najlepszej aktorki, Fonda swoją karierę rozpoczęła od modelingu, by następnie zrewolucjonizować świat fitnessu i stać się jedną z najbardziej wpływowych aktywistek swojego pokolenia.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 88 lat (na styczeń 2026)
• Żona/Mąż: Trzykrotnie zamężna (Roger Vadim, Tom Hayden, Ted Turner)
• Dzieci: Troy Garity, Mary Williams (adoptowana)
• Zawód: Aktorka, aktywistka, pionierka fitnessu
• Główne osiągnięcie: Dwukrotna zdobywczyni Oscara dla najlepszej aktorki

Podstawowe informacje o Jane Fondzie

Dane biograficzne

Jane Seymour Fonda przyszła na świat 21 grudnia 1937 roku w Doctors Hospital na Manhattanie w Nowym Jorku. Na styczeń 2026 roku kończy 88 lat. Jej rodzicami byli wybitny amerykański aktor Henry Fonda oraz pochodząca z Kanady socjeta Frances Ford Seymour. Aktorka otrzymała imię na cześć Jane Seymour, trzeciej żony angielskiego króla Henryka VIII, z którą była spokrewniona po kądzieli. Ze względu na to powiązanie, do czwartej klasy szkoły podstawowej znana była jako „Lady”. Nazwisko Fonda, według relacji ojca, wywodzi się od włoskiego przodka, który w XVI wieku osiedlił się w Holandii, a jego potomkowie przybyli do Nowego Jorku około 1650 roku. Pełne imię i nazwisko to Jane Seymour Fonda, choć po ślubie z pierwszym mężem używała również nazwiska Jane Seymour Plemiannikov.

Warto wiedzieć: Nazwisko Fonda, według przekazów jej ojca, pochodzi od włoskiego przodka, który w XVI wieku wyemigrował do Holandii.

Pochodzenie i rodzina

Przodkowie Jane Fondy wykazywali zróżnicowane pochodzenie europejskie. Nazwisko Fonda, według rodzinnych opowieści, ma włoskie korzenie, sięgające przodka, który w XVI wieku przeniósł się do Holandii. W późniejszych latach potomkowie tej linii osiedlili się w Nowym Jorku w okolicach 1650 roku. Dodatkowo, Jane Fonda posiada dziedzictwo angielskie, francuskie i szkockie. Jej ojcem był legendarny aktor Henry Fonda, a matką Frances Ford Seymour.

Rodzina i życie prywatne Jane Fondy

Rodzice i rodzeństwo

Matka Jane Fondy, Frances Ford Seymour, zmarła w wyniku samobójstwa w 1950 roku, gdy aktorka miała zaledwie 12 lat. Tragedia ta nastąpiła podczas jej pobytu w szpitalu psychiatrycznym Craig House w stanie Nowy Jork. Ojciec Jane, Henry Fonda, poślubił w tym samym roku Susan Blanchard, kobietę o 23 lata młodszą od niego. To małżeństwo zakończyło się rozwodem. Jane miała brata, Petera Fondę, który również zdobył uznanie jako aktor, oraz przyrodnią siostrę ze strony matki, Frances de Villers Brokaw, którą nazywano „Pan”. Siostrzenicą aktorki jest znana aktorka Bridget Fonda, a siostrzenicą jej przyrodniej siostry jest Pilar Corrias, właścicielka galerii sztuki w Londynie.

Małżeństwa i związki

Jane Fonda była trzykrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był reżyser Roger Vadim, z którym ślub wzięła w 1965 roku, a rozwód nastąpił w 1973 roku. Drugim mężem aktorki był aktywista Tom Hayden; ich małżeństwo trwało od 1973 do 1990 roku. Trzecim mężem był potentat medialny Ted Turner, z którym Fonda była związana od 1991 do 2001 roku. W latach 2009–2017 pozostawała w związku z Richardem Perrym.

Dzieci

Jane Fonda jest matką trójki dzieci. Jednym z nich jest znany aktor Troy Garity. Aktorka adoptowała również córkę Mary Williams w sposób nieformalny.

Kariera zawodowa Jane Fondy

Początki kariery: Modeling i pierwsze kroki w aktorstwie

Zanim Jane Fonda w pełni poświęciła się aktorstwu, zdobywała doświadczenie jako modelka, dwukrotnie pojawiając się na okładce prestiżowego magazynu „Vogue”. Jej artystyczne zainteresowania zaczęły się kształtować w 1954 roku, kiedy wystąpiła wraz z ojcem w charytatywnym przedstawieniu „The Country Girl” w Omaha Community Playhouse. To doświadczenie okazało się kluczowe dla jej dalszego rozwoju. Przełomowym momentem było spotkanie z Lee Strasbergiem w 1958 roku w Actors Studio. Strasberg dostrzegł w niej znaczący talent, co skłoniło ją do podjęcia decyzji o całkowitym zaangażowaniu się w aktorstwo.

Przełom i rozwój kariery

Debiut na Broadwayu w 1960 roku w sztuce „There Was a Little Girl” przyniósł Jane Fondzie nominację do nagrody Tony. W tym samym roku zadebiutowała na ekranie kinowym w komedii romantycznej „Tall Story”. W 1964 roku aktorka wystąpiła w francuskim filmie „Circle of Love”, stając się jedną z pierwszych amerykańskich gwiazd, które odważyły się na odważne sceny w zagranicznej produkcji. Mimo licznych propozycji od znanych reżyserów, Fonda świadomie kierowała swoją karierą, odrzucając między innymi kultową rolę Lary w filmie „Doktor Żywago”, ponieważ nie chciała wyjeżdżać na plan zdjęciowy na dziewięć miesięcy. Zrezygnowała również z głównych ról w „Dziecku Rosemary” i „Bonnie i Clyde”. Status symbolu seksu zyskała dzięki tytułowej roli w filmie science-fiction „Barbarella” z 1968 roku, wyreżyserowanym przez jej ówczesnego męża, Rogera Vadima.

Kultowe role i znaczące filmy

Jane Fonda jest dwukrotną laureatką Oscara dla najlepszej aktorki. Pierwszą statuetkę zdobyła w 1971 roku za rolę prostytutki Bree Daniels w thrillerze „Klute”. Drugiego Oscara otrzymała w 1978 roku za rolę w dramacie wojennym „Powrót do domu”. Za kreację w filmie „Czyż nie dobija się koni?” (1969) otrzymała nagrodę New York Film Critics Circle, a także swoją pierwszą z siedmiu nominacji do Oscara. W swojej bogatej karierze wystąpiła w wielu znaczących produkcjach, takich jak „Boso w parku” czy „Niedziela w Nowym Jorku”. Przygotowując się do roli w filmie „Klute”, Fonda wykazała się dużym profesjonalizmem, przeprowadzając wywiady z prawdziwymi prostytutkami i madammami, aby jak najlepiej zrozumieć psychikę swojej postaci.

Powrót na ekrany i seriale

Po serii znaczących sukcesów w latach 70. i 80., Jane Fonda wycofała się z aktorstwa w 1991 roku po ślubie z Tedem Turnerem. Powróciła na ekrany dopiero w 2005 roku, grając w popularnym filmie „Sposób na teściową”. W latach 2015–2022 odnosiła znaczące sukcesy w serialu komediowym Netflixa „Grace i Frankie”, gdzie u boku Lily Tomlin zdobyła nominację do nagrody Emmy. W 2009 roku powróciła na Broadway w sztuce „33 Variations” po aż 46 latach nieobecności na scenie teatralnej, za co otrzymała nominację do nagrody Tony.

Nagrody i osiągnięcia Jane Fondy

Oscary

Jane Fonda jest dwukrotną laureatką Oscara dla najlepszej aktorki. Pierwszą statuetkę zdobyła w 1971 roku za rolę w filmie „Klute”. Drugiego Oscara otrzymała w 1978 roku za rolę w dramacie wojennym „Powrót do domu”. Jej kariera filmowa obfituje w nominacje do tej prestiżowej nagrody, co świadczy o jej niezwykłym talencie i wszechstronności.

Złote Globy

W swojej imponującej kolekcji Jane Fonda posiada siedem Złotych Globów. Wśród nich znajduje się prestiżowa nagroda Cecil B. DeMille Award, którą otrzymała w 2021 roku za całokształt twórczości. Nagroda ta podkreśla długotrwały i znaczący wpływ aktorki na przemysł filmowy.

Inne prestiżowe nagrody i wyróżnienia

Oprócz Oscarów i Złotych Globów, Jane Fonda otrzymała liczne inne prestiżowe wyróżnienia za swój dorobek artystyczny i społeczny. Wśród nich znajduje się Honorowa Złota Palma w Cannes (2007), AFI Life Achievement Award (2014), Złoty Lew za całokształt (2017) oraz Screen Actors Guild Life Achievement Award (2025). W 1984 roku zdobyła również nagrodę Primetime Emmy dla najlepszej aktorki w miniserialu lub filmie telewizyjnym za występ w produkcji „The Dollmaker”.

Nagrody za całokształt twórczości

Jane Fonda została uhonorowana wieloma nagrodami za całokształt twórczości, co jest dowodem na jej trwały wkład w sztukę filmową i aktywność społeczną. W 2021 roku otrzymała nagrodę Cecil B. DeMille Award. W 2025 roku przyznano jej Screen Actors Guild Life Achievement Award. W 2014 roku odebrała AFI Life Achievement Award, a w 2017 roku Złotego Lwa za całokształt. Te liczne wyróżnienia potwierdzają jej status jako jednej z najważniejszych postaci współczesnej kultury.

Warto wiedzieć: Jane Fonda jest dwukrotną laureatką Oscara dla najlepszej aktorki.

Aktywizm, filantropia i osobowość Jane Fondy

Działalność polityczna i społeczna

Od czasów wojny w Wietnamie Jane Fonda jest znana jako aktywna działaczka polityczna. W 1972 roku odwiedziła Hanoi, gdzie sfotografowano ją na północnowietnamskim dziale przeciwlotniczym, co przyniosło jej kontrowersyjny przydomek „Hanoi Jane”. W 1970 roku została aresztowana, co stało się jednym z ikonicznych momentów jej działalności aktywistycznej w erze kontrkultury. Po latach aktorka wyrażała żal z powodu niektórych okoliczności podróży do Hanoi, choć nie wycofała się ze swoich antywojennych przekonań. Wspierała ruchy rdzennych Amerykanów, społeczność LGBTQ+ oraz protestowała przeciwko wojnie w Iraku i przemocy wobec kobiet. W 1984 roku współtworzyła Hollywood Women’s Political Committee, angażując się w procesy polityczne i społeczne w USA.

Feministka i obrończyni środowiska

Jane Fonda jest zdeklarowaną feministką i działaczką na rzecz ochrony środowiska. W 2005 roku współzałożyła Women’s Media Center, organizację mającą na celu zwiększenie widoczności kobiet w mediach. Jej zaangażowanie w te obszary świadczy o głębokim poczuciu odpowiedzialności społecznej i chęci wprowadzania pozytywnych zmian.

Autobiografia i działalność edukacyjna

W 2005 roku Jane Fonda opublikowała swoją autobiografię „My Life So Far”, która stała się ważnym elementem jej działalności publicznej i edukacyjnej. Książka ta oferuje wgląd w jej życie, karierę i zaangażowanie w ważne sprawy społeczne, stanowiąc inspirację dla wielu czytelników.

Sport i hobby Jane Fondy

Pionierka fitnessu

Jane Fonda od najmłodszych lat wykazywała pasję do ruchu. W wieku 15 lat pracowała jako instruktorka tańca w Fire Island Pines w stanie Nowy Jork, co stanowiło wczesny przejaw jej zainteresowania aktywnością fizyczną. W 1982 roku zapoczątkowała rewolucję fitness, wydając kasetę wideo „Jane Fonda’s Workout”. Produkt ten stał się najlepiej sprzedającym się nagraniem VHS w historii, co świadczy o jego ogromnym wpływie na kulturę popularną i świadomość zdrowotną społeczeństwa.

Filmy z ćwiczeniami

W ciągu 13 lat Jane Fonda wydała łącznie 22 filmy z ćwiczeniami, które sprzedały się w nakładzie ponad 17 milionów egzemplarzy. Po długiej przerwie, w latach 2009–2012, wydała kolejnych pięć zestawów wideo z ćwiczeniami, kontynuując swoją misję promowania zdrowego stylu życia.

Kontrowersje i skandale związane z Jane Fondy

Krytyka i nieprzychylne wyróżnienia

W 1963 roku Jane Fonda została uznana za „Najgorszą Aktorkę Roku” przez „Harvard Lampoon” za rolę w filmie „Raport Chapmana”. To wyróżnienie stanowiło swoisty kontrast wobec późniejszych zachwytów krytyków nad jej grą aktorską, podkreślając zmienność ocen w świecie filmu.

Skandal z Hanoi Jane

Wizyta Jane Fondy w Hanoi w 1972 roku wywołała ogromny skandal w Stanach Zjednoczonych. Przyniosła jej kontrowersyjny przydomek „Hanoi Jane”. Po latach aktorka wyrażała żal z powodu niektórych okoliczności podróży do Hanoi, choć nie wycofała się ze swoich antywojennych przekonań. Wydarzenie to pozostaje jednym z najbardziej dyskutowanych aspektów jej życia i działalności publicznej.

Aresztowania

W 1970 roku Jane Fonda została aresztowana, co stało się jednym z ikonicznych momentów jej działalności aktywistycznej w erze kontrkultury. To wydarzenie symbolizuje jej odwagę w wyrażaniu swoich poglądów i gotowość do stawienia czoła konsekwencjom.

Ciekawostki z życia Jane Fondy

Wczesne lata i edukacja

Po porzuceniu studiów w Vassar College, Jane Fonda wyjechała na sześć miesięcy do Paryża, aby studiować sztukę. To doświadczenie artystyczne, zanim ostatecznie zdecydowała się na karierę aktorską w USA, ukształtowało jej wrażliwość i spojrzenie na świat sztuki. Jej nazwisko, Fonda, ma korzenie włoskie i holenderskie, a sama aktorka posiada również pochodzenie angielskie, francuskie i szkockie.

Przygotowania do ról

Przygotowując się do roli w filmie „Klute”, Jane Fonda wykazała się profesjonalizmem i zaangażowaniem, przeprowadzając wywiady z prawdziwymi prostytutkami i madammami. Celem było jak najlepsze zrozumienie psychiki swojej postaci, co przełożyło się na niezwykle wiarygodne wykonanie aktorskie.

Powroty na scenę teatralną

W 2009 roku Jane Fonda powróciła na deski Broadwayu w sztuce „33 Variations” po aż 46 latach nieobecności na scenie teatralnej. To znaczące wydarzenie artystyczne zostało docenione przez krytyków, czego dowodem jest otrzymana nominacja do nagrody Tony.

Oficjalna strona internetowa

Oficjalna strona internetowa Jane Fondy to janefonda.com. Na platformie tej aktorka dzieli się informacjami o swojej pracy artystycznej i działalności aktywistycznej, utrzymując stały kontakt ze swoimi fanami i zwolennikami.

Najważniejsze małżeństwa Jane Fondy

• Roger Vadim (ślub: 1965, rozwód: 1973)
• Tom Hayden (ślub: 1973, rozwód: 1990)
• Ted Turner (ślub: 1991, rozwód: 2001)

Kluczowe filmy i seriale w karierze Jane Fondy

• „Tall Story” (1960)
• „Circle of Love” (1964)
• „Barbarella” (1968)
• „Czyż nie dobija się koni?” (1969)
• „Klute” (1971)
• „Powrót do domu” (1978)
• „Sposób na teściową” (2005)
• „Grace i Frankie” (serial, 2015–2022)

Najważniejsze nagrody i wyróżnienia

Kluczowe fakty dotyczące pochodzenia i rodziny

• Imię: Jane Seymour Fonda
• Data urodzenia: 21 grudnia 1937
• Miejsce urodzenia: Nowy Jork
• Rodzice: Henry Fonda (aktor), Frances Ford Seymour (socjeta)
• Rodzeństwo: Peter Fonda (brat), Frances de Villers Brokaw (przyrodnia siostra)
• Małżonkowie: Roger Vadim, Tom Hayden, Ted Turner
• Dzieci: Troy Garity, Mary Williams (adoptowana)
• Pochodzenie nazwiska: Włoskie (przez przodka z XVI wieku)

Podsumowując, Jane Fonda to postać nietuzinkowa, której życie i kariera stanowią fascynujące połączenie wybitnych osiągnięć w dziedzinie sztuki aktorskiej, rewolucyjnego wpływu na kulturę fitness oraz głębokiego zaangażowania w sprawy społeczne i polityczne. Jej dziedzictwo wykracza poza ekran, inspirując kolejne pokolenia do aktywności i świadomego kształtowania otaczającego świata.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Fonda