Oskar Schindler: Fabryka Nadziei, Żydzi i Pochówek w Jerozolimie

23

Oskar Schindler, urodzony 28 kwietnia 1908 roku w Zwittau, był niemieckim przemysłowcem, który na zawsze zapisał się w historii jako wybawca około 1200 Żydów podczas II wojny światowej. Jego niezwykła odwaga i determinacja, kontrastujące z okrutnymi realiami epoki, stały się podstawą dla słynnej powieści „Arka Schindlera” i oscarowego filmu „Lista Schindlera”. Mimo burzliwego życia osobistego i problemów z prawem, jego humanitarne działania przyniosły mu pośmiertne uznanie, w tym tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku mija 81 lat od zakończenia II wojny światowej.
• Żona/Mąż: Emilie Pelzl
• Dzieci: Dwoje z pozamałżeńskiego romansu: Emily i Oskar junior.
• Zawód: Przemysłowiec, członek partii nazistowskiej
• Główne osiągnięcie: Uratowanie około 1200 Żydów przed Zagładą

Podstawowe informacje o Oskarze Schindlerze

Oskar Schindler urodził się 28 kwietnia 1908 roku w Zwittau, w Sudetach, które wówczas należały do Austro-Węgier, a dziś znajdują się w Republice Czeskiej. Pochodził z rodziny niemieckich sudeckich katolików. W latach największego terroru nazistowskiego, będąc jednocześnie członkiem partii NSDAP i niemieckim przemysłowcem, jego postawa stanowiła niezwykłe świadectwo człowieczeństwa. Jego życie, pełne paradoksów, zostało uwiecznione w literaturze i kinie, przybliżając jego historię milionom ludzi na całym świecie.

Po śmierci w 1974 roku w Hildesheim, Oskar Schindler został pochowany na katolickim cmentarzu na Górze Syjon w Jerozolimie. Jest on jedynym byłym członkiem NSDAP, który dostąpił zaszczytu spoczęcia w tym świętym miejscu, co stanowi niezwykłe świadectwo uznania jego humanitarnych zasług przez państwo Izrael. Jego życie, pełne zwrotów akcji, jest fascynującym przykładem tego, jak jednostka może mieć wpływ na bieg historii, nawet w najczarniejszych czasach.

Rodzina i życie prywatne Oskara Schindlera

Oskar Schindler był synem Johanna „Hansa” Schindlera, właściciela firmy produkującej maszyny rolnicze, oraz Franziski „Fanny” Schindler (z domu Luser). Miał młodszą siostrę Elfriede. Jego relacje rodzinne były jednak naznaczone trudnościami, w tym alkoholizmem ojca i przedwczesną śmiercią matki w 1935 roku.

6 marca 1928 roku Oskar poślubił Emilie Pelzl. Ich małżeństwo, choć wystawiane na liczne próby, w tym liczne romanse Oskara i trudności finansowe, przetrwało wiele lat. Emilie Pelzl wykazała się niezwykłą lojalnością i wspierała męża w trudnych chwilach.

Życie osobiste Oskara Schindlera było skomplikowane. Miał dwoje dzieci z pozamałżeńskiego romansu z Aurelie Schlegel: córkę Emily, urodzoną w 1933 roku, oraz syna Oskara juniora, urodzonego w 1935 roku. W późniejszych latach Schindler kwestionował ojcostwo Oskara juniora. W okresie pobytu w Krakowie jego życie towarzyskie było również urozmaicone przez bliskie relacje ze swoją sekretarką Viktorią Klonowską oraz handlarką Ewą Kisch Scheuer.

Kariera zawodowa i działalność Oskara Schindlera

Po wydaleniu ze szkoły technicznej, Oskar Schindler pracował w firmie ojca, a następnie zajmował się różnorodnymi profesjami. Jego doświadczenie wojskowe obejmowało 18 miesięcy służby w armii czechosłowackiej. Po wojnie próbował odbudować swoje życie i karierę, jednak jego wysiłki biznesowe zakończyły się niepowodzeniem. Po wyemigrowaniu do Argentyny próbował swoich sił w rolnictwie, jednak zbankrutował w 1958 roku. Po powrocie do Niemiec podejmował liczne próby biznesowe, które również okazały się fiaskiem. Do końca życia polegał na pomocy finansowej od organizacji żydowskich oraz od osób, które sam uratował.

W 1936 roku Oskar Schindler rozpoczął działalność szpiegowską, wstępując do Abwehry, niemieckiego wywiadu wojskowego. Twierdził, że motywowały go względy finansowe. Jego zadaniem było zbieranie informacji strategicznych w Czechosłowacji. Działał również na rzecz werbowania innych agentów. Ta działalność doprowadziła do jego aresztowania przez czeski rząd 18 lipca 1938 roku pod zarzutem szpiegostwa. Odzyskał wolność na mocy układu monachijskiego.

W listopadzie 1939 roku Oskar Schindler przejął w Krakowie upadłą fabrykę naczyń emaliowanych. Nadał jej nazwę Deutsche Emailwarenfabrik (DEF). Początkowo zatrudniał głównie Żydów ze względu na niższe koszty pracy. Z czasem fabryka ta stała się bezpiecznym schronieniem dla jego żydowskich pracowników, chroniąc ich przed deportacją i zagładą.

Kluczowe etapy kariery Oskara Schindlera

• 1924-1927: Praca w firmie ojca, zarządzanie szkołą nauki jazdy.
• Okres służby wojskowej: 18 miesięcy w armii czechosłowackiej (starszy szeregowy).
• 1936: Rozpoczęcie działalności jako agent Abwehry.
• 18 lipca 1938: Aresztowanie za szpiegostwo.
• Listopad 1939: Przejęcie fabryki naczyń emaliowanych w Krakowie (Deutsche Emailwarenfabrik – DEF).
• Październik 1944: Przekonanie władz SS do przeniesienia fabryki do Brünnlitz.

Filantropia i ratowanie ludzi przez Oskara Schindlera

W obliczu narastającego terroru nazistowskiego, Oskar Schindler podjął działania mające na celu ochronę swoich żydowskich pracowników. Wykorzystywał swoje powiązania z Wehrmachtem oraz Inspektoratem Uzbrojenia, aby nadawać swojej fabryce status „istotnej dla wysiłku wojennego”. Argumentował, że pracownicy, w tym dzieci i osoby niepełnosprawne, są niezbędni, co ratowało ich przed wywózką do obozów śmierci. Była to niezwykle ryzykowna gra.

Szczególnie znaczącym krokiem było wyjednanie zgody na budowę własnego podobozu przy fabryce DEF. Celem tej inicjatywy było odizolowanie żydowskich robotników od komendanta obozu w Płaszowie, Amona Götha. Schindler zapewnił tam swoim podopiecznym lepsze wyżywienie, opiekę medyczną i możliwość praktyk religijnych. Warunki panujące w tym podobozie stanowiły ewenement w realiach okupacyjnych.

Kulminacją działań Oskara Schindlera była słynna „Lista Schindlera”. W październiku 1944 roku, gdy Niemcy rozpoczęli likwidację obozów na wschodzie, Schindler przekonał władze SS do przeniesienia swojej fabryki do Brünnlitz w Protektoracie Czech i Moraw. Na listę, która ratowała przed komorami gazowymi Auschwitz, wpisano 1200 osób. Zestawienie to przygotowali jego zaufani współpracownicy, Mietek Pemper i Marcel Goldberg.

Warto wiedzieć: „Lista Schindlera” nie była dokumentem stworzonym przez samego Schindlera, lecz przez jego współpracowników, Mietka Pempera i Marcela Goldberga, w październiku 1944 roku. Miała ona na celu uratowanie 1200 żydowskich robotników przed zagładą.

Osiągnięcia i nagrody Oskara Schindlera

Najważniejszym uhonorowaniem działań Oskara Schindlera było przyznanie mu pośmiertnie tytułu Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. W 1993 roku Instytut Yad Vashem uhonorował Oskara Schindlera oraz jego żonę Emilie tym prestiżowym odznaczeniem. Jest to najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne, przyznawane osobom nieżydowskiego pochodzenia, które z narażeniem własnego życia ratowały Żydów podczas Holokaustu.

Nagrody i wyróżnienia

Majatek i finanse Oskara Schindlera

Pod koniec II wojny światowej, w maju 1945 roku, Oskar Schindler znalazł się w sytuacji bankructwa. Cały swój majątek wydał na łapówki dla urzędników SS oraz na zakup żywności i leków. Te kosztowne działania były niezbędne, aby utrzymać swoich pracowników przy życiu. Jego poświęcenie finansowe było ogromne.

Po wojnie Schindler próbował odbudować swoje życie i karierę, jednak jego wysiłki biznesowe zakończyły się niepowodzeniem. Po wyemigrowaniu do Argentyny, gdzie próbował swoich sił w rolnictwie, zbankrutował w 1958 roku. Po powrocie do Niemiec podejmował liczne próby biznesowe, jednak wszystkie te przedsięwzięcia okazały się fiaskiem. W rezultacie do końca życia polegał na pomocy finansowej od organizacji żydowskich oraz od osób, które sam uratował. Jego sytuacja materialna po wojnie była trudna.

Kontrowersje i skandale związane z Oskarem Schindlerem

Życie Oskara Schindlera było naznaczone nie tylko heroizmem, ale także problemami osobistymi. W latach 1931–1932 był kilkakrotnie aresztowany za pijaństwo. Przez znaczną część życia zmagał się z uzależnieniem od alkoholu, co było jednym z powodów jego chronicznego zadłużenia.

Podczas wojny Schindler był trzykrotnie aresztowany przez nazistowskie służby. Jedno z aresztowań dotyczyło handlu na czarnym rynku, inne – złamania ustaw norymberskich po tym, jak pocałował żydowską dziewczynę. W 1944 roku został ponownie zatrzymany w związku z dochodzeniem korupcyjnym dotyczącym Amona Götha. Za każdym razem udawało mu się odzyskać wolność dzięki swoim wpływom i znajomościom.

Ciekawostki o Oskarze Schindlerze

Od młodości Oskar Schindler był wielkim entuzjastą motocykli. Posiadał maszynę Moto Guzzi i przez kilka lat brał udział w amatorskich wyścigach górskich.

Jesienią 1940 roku Schindler został wysłany przez Abwehrę do Turcji. Jego misja polegała na zbadaniu korupcji wśród niemieckich oficerów wywiadu pracujących w tamtejszej ambasadzie.

W 1943 roku Oskar Schindler kilkakrotnie podróżował do Budapesztu, gdzie spotykał się z liderami syjonistycznymi. Przekazywał im raporty o zbrodniach nazistów na Żydach i przemycał fundusze od Agencji Żydowskiej dla Palestyny.

Kluczowe wydarzenia w życiu Oskara Schindlera

• 28 kwietnia 1908: Urodzenie Oskara Schindlera w Zwittau.
• 6 marca 1928: Ślub z Emilie Pelzl.
• 1936: Rozpoczęcie działalności jako agent Abwehry.
• 18 lipca 1938: Aresztowanie za szpiegostwo.
• Listopad 1939: Przejęcie fabryki naczyń emaliowanych w Krakowie.
• Październik 1944: Przeniesienie fabryki do Brünnlitz i stworzenie „Listy Schindlera”.
• Maj 1945: Bankructwo Oskara Schindlera.
• 1958: Bankructwo w Argentynie.
• 9 października 1974: Śmierć Oskara Schindlera w Hildesheim.
• 1993: Pośmiertne uhonorowanie tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.

Historia Oskara Schindlera pokazuje, że nawet w najciemniejszych czasach jednostka może dokonać niezwykłych czynów, ratując życie wbrew panującym okolicznościom. Jego postawa stanowi inspirację do refleksji nad moralnością i odwagą w obliczu zła.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Oskar_Schindler