Saladyn, którego pełne imię brzmiało al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, był wybitnym muzułmańskim dowódcą wojskowym i sułtanem. Na styczeń 2026 roku obchodziłby 888. rocznicę urodzin. Z pochodzenia Kurd, Saladyn zasłynął jako założyciel dynastii Ajjubidów, która stworzyła potężne państwo rozciągające się od Egiptu po Górną Mezopotamię. Jego kariera obejmowała przejęcie władzy w Egipcie, zjednoczenie ziem muzułmańskich i odzyskanie Jerozolimy, co stało się bezpośrednią przyczyną III krucjaty. Syn Ajjuba ibn Szaziego, Saladyn pozostawił po sobie liczne potomstwo, w tym trzech głównych synów, którzy przejęli władzę w różnych częściach jego rozległego imperium.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na styczeń 2026 roku obchodziłby 888. rocznicę urodzin.
- Żona/Mąż: Brak danych o żonie w dostarczonym tekście.
- Dzieci: Trzech głównych synów: Al-Afdal Ali, Al-Aziz Usman, Az-Zahir Ghazi.
- Zawód: Dowódca wojskowy, Sułtan, Założyciel dynastii Ajjubidów.
- Główne osiągnięcie: Odzyskanie Jerozolimy w 1187 roku i zjednoczenie ziem muzułmańskich.
Podstawowe informacje o Saladynie
Saladyn, którego pełne, ceremonialne imię brzmiało al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzaffar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, odzwierciedlało jego kurdyjskie pochodzenie oraz wysoki status polityczny i religijny w świecie islamu. Urodził się w 1138 roku w Tikricie. Europejska nazwa „Saladyn” jest francuskim zniekształceniem jego arabskiego tytułu (lakab) Salah ad-Din, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Dobro Wiary”. Saladyn zmarł 4 marca 1193 roku w Damaszku, w wieku około 55 lat, niedługo po zakończeniu III krucjaty i podpisaniu rozejmu z Ryszardem Lwie Serce. Został pochowany w Meczecie Umajjadów w Damaszku, gdzie do dziś znajduje się jego grób (turba).
Rodzina i życie prywatne Saladyna
Saladyn pochodził z kurdyjskiego rodu Rawwadydów. Jego ojciec, Ajjub ibn Szazi, był wpływowym urzędnikiem. Ważną postacią w jego życiu był jego wuj, Szirkuh, potężny dowódca wojskowy, u boku którego Saladyn zdobywał pierwsze doświadczenia wojenne i polityczne. Saladyn pozostawił po sobie liczne potomstwo, w tym trzech głównych synów, pomiędzy których podzielił swoje imperium po swojej śmierci.
Kariera polityczna i wojenna Saladyna
Początki kariery i przejęcie władzy w Egipcie
Kariera polityczna Saladyna rozpoczęła się w 1169 roku, kiedy objął urząd wezyra u ostatniego kalifa z dynastii Fatymidów. W 1171 roku Saladyn dokonał znaczącego przewrotu polityczno-religijnego, obalając rządy Fatymidów w Egipcie i przywracając ten kraj na łono sunnizmu. Po śmierci swojego suwerena Nur ad-Dina w 1174 roku, Saladyn wykorzystał Egipt jako bazę operacyjną do przejęcia kontroli nad posiadłościami Zengidów, zajmując Damaszek i rozszerzając swoje wpływy.
Jednoczenie ziem muzułmańskich i największe zwycięstwa
W latach 1174–1186 Saladyn prowadził intensywną politykę jednoczenia ziem muzułmańskich. Jego największym zwycięstwem militarnym była bitwa pod Hittinem, stoczona 4 lipca 1187 roku, w której całkowicie rozbił armię Królestwa Jerozolimskiego. Kolejnym przełomowym wydarzeniem było odzyskanie Jerozolimy 2 października 1187 roku, po krótkim oblężeniu. Zdobycie świętego miasta przez muzułmańskiego władcę stało się bezpośrednią przyczyną zwołania w Europie III wyprawy krzyżowej.
III krucjata i relacje z krzyżowcami
Podczas III krucjaty, trwającej w latach 1189–1192, Saladyn musiał zmierzyć się z siłami Ryszarda Lwie Serce. W wyniku tych zmagań stracił na rzecz krzyżowców Akkę i Jafę, a także przegrał bitwę pod Arsuf. Niemniej jednak, dzięki zastosowaniu taktyki spalonej ziemi, zdołał utrzymać kontrolę nad Jerozolimą. We wrześniu 1192 roku udało mu się wynegocjować korzystny rozejm z krzyżowcami, który potwierdzał większość jego zdobyczy terytorialnych. Saladyn dał się poznać jako władca honorowy i dotrzymujący słowa, co było często wykorzystywane jako skuteczne narzędzie polityczne.
Osiągnięcia i dziedzictwo Saladyna
Saladyn był założycielem dynastii Ajjubidów, która pod jego przywództwem stworzyła potężne państwo rozciągające się od Egiptu i Jemenu, przez Lewant, aż po Al-Dżazirę w Górnej Mezopotamii. Jego zdolności militarne i strategiczne pozwoliły na zjednoczenie rozdrobnionych ziem muzułmańskich i odzyskanie Jerozolimy z rąk krzyżowców. W kulturze europejskiej Saladyn stał się symbolem „szlachetnego muzułmanina”, umieszczonym przez Dantego Alighieri w „Boskiej Komedii” w tzw. limbo. Współcześnie postać Saladyna jest wykorzystywana w świecie islamu jako ikona walki o Palestynę.
Główne osiągnięcia Saladyna
- Założenie dynastii Ajjubidów i stworzenie potężnego państwa.
- Odzyskanie Jerozolimy w 1187 roku.
- Wynegocjowanie korzystnego rozejmu z krzyżowcami we wrześniu 1192 roku.
- Ugruntowanie pozycji jako symbolu „szlachetnego muzułmanina” w kulturze europejskiej.
Osobowość i wizerunek Saladyna
Saladyn cieszył się opinią władcy honorowego i dotrzymującego słowa. Był również znany ze swojej pasji do sportu, będąc jednym z ulubionych towarzyszy Nur ad-Dina w grze w polo. Wizerunek Saladyna został uromantyzowany w literaturze XIX wieku, szczególnie za sprawą powieści „Talizman” Waltera Scotta. Jego postać pojawia się także w literaturze oświeceniowej, na przykład w poemacie scenicznym „Natan mędrzec” autorstwa Gottholda Ephraima Lessinga.
Zdrowie Saladyna
Na przełomie 1185 i 1186 roku Saladyn zapadł na bardzo ciężką chorobę, która niemal doprowadziła go do śmierci. Sugeruje się, że to otarcie się o śmierć spowodowało u niego wewnętrzną przemianę duchową, po której z większą gorliwością poświęcił się idei dżihadu przeciwko krzyżowcom.
Kontrowersje związane z Saladynem
Przez wielu współczesnych mu muzułmanów Saladyn był początkowo postrzegany jako uzurpator, krytykowano go za skupianie się na odbieraniu ziem innym muzułmańskim władcom. Choć Saladyn słynął z łaskawości, po bitwie pod Hittinem osobiście zabił Renalda z Châtillon, jako akt zemsty za napady Renalda na muzułmańskich pielgrzymów.
Ciekawostki o Saladynie
W 1165 roku, jeszcze przed swoją wielką karierą polityczną, Saladyn przez krótki czas pełnił funkcję szefa policji w Damaszku. Jego postać pojawia się w literaturze oświeceniowej jako bohatera poematu scenicznego „Natan mędrzec”. W Iraku za czasów Saddama Husajna wizerunek Saladyna był wszechobecny, nawiązując do własnych ambicji i polityki historycznej.
Kluczowe daty z życia Saladyna
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 1138 | Narodziny w Tikricie. |
| 1169 | Objęcie urzędu wezyra u ostatniego kalifa Fatymidów. |
| 1171 | Obalenie rządów Fatymidów w Egipcie i przywrócenie sunnizmu. |
| 1174 | Przejęcie kontroli nad posiadłościami Zengidów. |
| 4 lipca 1187 | Zwycięstwo w bitwie pod Hittinem. |
| 2 października 1187 | Odzyskanie Jerozolimy. |
| 1189–1192 | Udział w III krucjacie. |
| Wrzesień 1192 | Wynegocjowanie rozejmu z krzyżowcami. |
| 4 marca 1193 | Śmierć w Damaszku. |
Główni synowie Saladyna i ich dziedzictwo
- Al-Afdal Ali – otrzymał Damaszek.
- Al-Aziz Usman – przejął rządy w Egipcie.
- Az-Zahir Ghazi – władał Aleppo.
Warto wiedzieć: Imię „Saladyn” jest francuskim zniekształceniem jego arabskiego tytułu Salah ad-Din, oznaczającego „Dobro Wiary”.
Warto wiedzieć: Saladyn był znany ze swojej pasji do gry w polo, co świadczy o jego sprawności fizycznej i bliskich relacjach z ówczesnymi elitami władzy.
Saladyn, jako założyciel dynastii Ajjubidów i zdobywca Jerozolimy, pozostawił trwały ślad w historii Bliskiego Wschodu i kulturze Zachodu, stając się symbolem waleczności i honoru. Jego życie, od zdobycia władzy w Egipcie po negocjacje z Ryszardem Lwie Serce, jest przykładem strategicznego geniuszu i politycznego kunsztu, który ukształtował bieg historii.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był i czego dokonał Saladyn?
Saladyn był kurdyjskim sułtanem Egiptu i Syrii, który zjednoczył muzułmańskie siły przeciwko krzyżowcom. Jego największym dokonaniem było odzyskanie Jerozolimy w 1187 roku, co miało ogromne znaczenie dla świata islamu.
Kto pokonał Saladyna?
Saladyn nigdy nie został pokonany przez żadnego konkretnego władcę czy armię w sensie decydującej klęski. Choć prowadził liczne bitwy z krzyżowcami, w tym z angielskim królem Ryszardem Lwie Serce, udało mu się utrzymać i poszerzyć swoje wpływy.
Jak Saladyn zdobył Jerozolimę?
Saladyn zdobył Jerozolimę po zwycięstwie w bitwie pod Hittin w 1187 roku, gdzie pokonał połączone siły krzyżowców. Po tej decydującej bitwie obrona miasta została znacznie osłabiona, co umożliwiło Saladynowi jego oblężenie i kapitulację.
Kto bronił Jerozolimy przed Saladynem?
Jerozolimę przed Saladynem bronili przede wszystkim rycerze i żołnierze Królestwa Jerozolimskiego, dowodzeni przez króla Gwidona z Lusignan. W obronie miasta uczestniczyli również inni feudalni panowie krzyżowcy oraz lokalna ludność.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Saladyn
